Migrazjonshinnergrind *)

Von Albert H. Keil

‘s war sechzeh(n)hunnertäänezwansich, im vierde Johr vum Dreißichjähriche Kriech. E spanisches Heer unnerm kaddolische General Córdoba hot die Vorderpalz u(n)sicher gemacht, nät wächem rechde Glaawe, norre wächem Bimbes – där General wollt sich halt die Dasche fille. Die Spanjer hänn vor Frankedaal geläche un hetten die Stadt zu gärn oigenumme. Awwer die Frankedaaler warn Dääl von de prodeschdandische Kurpalz, un de Kurfärscht hodden e paar Johr serick genähmicht g’hatt, dass se e naji Stadtmauer bauen un en Trupp vun Aambruschtschitze uffstellen. Dänne ehr wuchdiche Eisebolze hänn die nixnutziche spanische Rischdunge glatt dorchg’schlache – wänn’s getroffe hot, där hot nix mäh saache gekännt. Nooch drei A(n)griffe mit hooche Ve’luschde hänn die A(n)greifer genunk g’hatt un hänn sich ve’zoche zu de Haardt nuff in die Geechend vun Naistadt.

Bei dem spanische Heer war ach en junger Bu vun sechzeh(n) Johr. Dänn hänn die Soldade ‘s Johr devor dehäm in Spanje erscht b’soffe gemacht un noot ä(n)fach mitgenumme. Soin Grossvadder hot aus de Spanische Niederlande g’stammt, dässwäche hodder en holländische Noochname g’hatt – Pelgen.

Die Spanjer hänn noochenanner alle Därfer, wu um Naistadt rum lichen, iwwerfalle, ausgeplinnert un a(n)g’steckt. Glei am A(n)fang war Muschbach dra(n). Dänne Soldade war ganz egal, dass die godisch Johanneskärch urspringlich ‘me kaddolische Orde g’heert hot – sie is in Flamme uffgange. ‘s Schiff is nunnergebrennt un de Chor stehjegebliwwe. Wie die Muschbacher ehr Kärch speeder widder uffgebaut hänn, hot märrs Schiff en Meder nidderer gelosst wie frihjer, weil’s uff die Weis billicher kumme is.

Nooch e paar Daach – die Soldade hänn grad in Diddesfeld g’haust – hot’s dem Sechzeh(n)jähriche gelangt, un er hot sich vum Agger gemacht. Wie ‘s Heer fort war, isser im Dorf beim Schullehrer unnerg’schlubbt. Där hoddem Daitsch beigebroocht un Läse un Schreiwe. E paar Johr druff hot där Auslänner dämm Lehrer soi Dochder g’heirat. Weil de Kriech immer noch gedauert hot un er mit de Spanjer, wu alleweil dorch die Geechend g’strääft sinn, redde gekännt hot, hännen die Diddesfelder am End sogaa zu ehrm Borjemääschder gewählt. Soi Margezeiche, wu er an all soi männliche Pelgen-Abkämmling weiderve’erbt hot, war e großi Hoogenas.

In de neggschde zwähunnert Johr hänn sich die Noochkumme in Diddesfeld un drumrum ausgebräät. Vun dänne sinn wäche däre aame Zeit in de erschde Hälft vum neunzeh(n)de Johrhunnert fascht all ausgewannert, e paar nooch Siwwebirche in Rumänje, die meischde awwer nooch Nordameriga. Vun mäh wie zwä Dutzend Familjevädder is bloß änn äänzicher dogebliwwe. Vun dämm sinn zwä Urenkel im Zwädde Weltkriech in Russland g’falle, un zwä amrigaanische Ve’wandte hot’s bei de Invasjon in de Normandie ve’wischt. De äänziche Trooscht ist, dasse nät gechenanner kämfe gemisst hänn...

Hait gäbbt’s Kondakde vun de Palz zu etliche Pelgen in Ameriga – un nooch Auschtralje zu de Noochfahre vumme najere Auswannrer. De Pelgen Helmut aus Diddesfeld is nämlich A(n)fang vun de neunzeh(n)hunnertfuchzicher Johre dorthi(n) gerääst un hot sich „Sir Harry“ genennt. Gelernt g’hatt hodder zwar nix G’scheides, awwer er hot ä(n)fach die Ärmel nuffgekrembelt un e großi Schwoinemetzgerei uffgemacht. Dodemit hodder’s wärklich zum Milljonär gebroocht. Wie er sich vun dehäm ve’abschied hot, warer ganz därr un schmal gewässt; e halwes Johrhunnert speeder warer mäh wie dobbelt so dick, bis er zwädausendzwelf mit achdesibbzich an Diabedes g’storwe is. Weil er e Chinesin g’heirat g’hatt hot, laafen soi Sähn un Enkel mit ehre Schlitzaache un soine Hoogenas rum.

Nät ganz so oft wie die Nas hot sich ‘s iwwerliwwerde Sproochdalent vum spanische Vorfah’, wu ach moiner war, weiderve’erbt: Aus de Ve’wandtschaft sinn en Vadder un de äände Sohn bekannde Sproochwisseschaftler worre, de zwädde Sohn singt als Liedermacher uff Franzeesisch. Ich selwert treib mich als Pälzer Mundartdichder rum un habb märr ach zimmlich leichtgeduhe mim Spanischlerne. Un e Nichde, wu in Spanje studiert hot, die hänn se dort schunn nooch ‘me Värdeljohr g’froocht, aus weller spanische Provinz se kumme deet!

Iwwrichens: Uhne dass ich däss frihjer gewisst habb, hänn die pälzische Schauplätz vun däre G’schicht ach viel mit määr persänlich se duhe: Dann in Muschbach bin ich gebore un in däre sällemols a(n)g’steckde Kärch gedaaft worre. Moi Mudder is e geborni Pelgen aus Diddesfeld, un de „Sir Harry“ war moine Mudder ehrn Kussäng. In Frankedaal schließlich hawwich mit Fra un Dochder e Weil gewohnt, bis unser Haus drauß uffem Land färdich war. Un wann där Spanjer de erschde Kriegsdienschtve’weicherer in moine Familje war, noot bin ich, ball dreihunnertfuchzich Johr denooch, de zwädde gewässt.

*) © 2019 by Verlag PfalzMundArt, Dirmstein

Veröffentlicht in:
Literarischer Verein der Pfalz e. V. (Hrsg.): Neue Literarische Pfalz (NLP), Nr. 46 (2020).
Landau 2020, S. 44 f.